कहिलेसम्म 'दही-चिउरा' मा सीमित हुने धान दिवस ? कृषि क्रान्तिको पर्खाइमा मधेश र तराईका किसान

बीरगंज १७ असार । हरेक वर्ष असार १५ गते आउँछ, नेताहरू गमलामा वा हिलोमा पसेर फोटो खिच्छन्, मिडियामा 'राष्ट्रिय धान दिवस' र 'दही-चिउरा खाने पर्व' को नाममा उत्सव मनाइन्छ।

तर, वास्तविक धरातलमा उभिएका नेपाली किसानका लागि यो दिन केवल एउटा "नक्कली उत्सव" जस्तै बनेको छ।

धानको भण्डार मानिने मधेश र समग्र तराई क्षेत्र आज पनि सिँचाइ, मल र बीउका लागि छटपटाइरहेको बेला, "अब दही-चिउरा खाएर मात्र बस्ने कि वास्तविक धान दिवसको तयारी गर्ने?" भन्ने गम्भीर प्रश्न आम नेपाली जनता र किसानहरूले उठाउन थालेका छन्।

पुरिएका नहर र सिँचाइको हाहाकार: खेत-खेतमा पानी कहिले ?

असार १५ गते धान दिवस मनाइरहँदा मधेशका अधिकांश क्षेत्रमा आकाशे पानीको भर पर्नुपर्ने बाध्यता छ।

राष्ट्रिय गौरवका सिँचाइ आयोजनाहरू कछुवा गतिमा छन् भने पुराना नहरहरू पुरिएर झाडीमा परिणत भएका छन्।

किसानहरूको माग छ: "हामीलाई असार १५ मा मन्त्रीको भाषण होइन, असार १५ अगावै खेतमा पानी चाहिन्छ।

पुरिएका सम्पूर्ण नहरहरू तत्काल खनेर सफा गरियोस् र प्रत्येक किसानको खेत-खेतमा सिँचाइको पानी पुर्‍याइयोस्।"

सिँचाइको व्यवस्था विना कागजमा मात्रै धान दिवस मनाउनु किसानको श्रम र पसिनाको अपमान बाहेक केही हुन सक्दैन।

मल र बीउको सास्ती: भारतको भन्दा दोब्बर अनुदानको माग

नेपाली किसानले बेहोर्ने सबैभन्दा ठूलो पीडा भनेकै खेतीको मुख्य सिजनमा मल र उन्नत बीउको अभाव हुनु हो।

सीमावर्ती क्षेत्रका किसानहरू भारतीय बजार र त्यहाँको सरकारी नीतिको तुलना गर्दै भन्छन्— नेपाल सरकार कृषिमा पूर्णतः उदासिन छ।

अहिले किसानहरूले कृषि क्रान्तिका लागि एकताबद्ध भएर जोडदार आन्दोलनको शंखघोष गर्ने तयारी गरिरहेका छन्। उनीहरूको मुख्य मागहरू यस प्रकार छन् :

समयमै व्यवस्था: खेती सुरु हुनु अगावै सरकारले देशभर मल र बीउको सहज व्यवस्था मिलाउनुपर्ने।

दोब्बर सब्सिडी (अनुदान): भारतीय किसानले पाउने सुविधाभन्दा दोब्बर अनुदान नेपाली किसानलाई दिनुपर्ने, ताकि नेपाली कृषि उत्पादन बजारमा प्रतिस्पर्धी हुन सकोस्।

निष्कर्ष: अनि मात्र छाती फुलाएर मनाऔंला असार १५

नेपाललाई आत्मनिर्भर बनाउने हो भने सरकारले कृषि नीतिमा आमूल परिवर्तन (कृषि क्रान्ति) ल्याउनै पर्छ।

गमलाको धान रोपाईं र फेसबुकका फोटोहरूले देशको पेट भरिँदैन।

जब खेत-खेतमा नहरको पानी पुग्नेछ, गोदाममा पर्याप्त मल र बीउ हुनेछ, र किसानले आफ्नो श्रमको उचित मूल्यसहित राज्यबाट सम्मानजनक अनुदान पाउनेछन्— अनि मात्र हामी सबै नेपालीले वास्तविक रूपमा छाती फुलाएर, गर्वका साथ असार १५ मा दही-चिउरा खाँदै 'सक्कली धान दिवस' मनाउनेछौँ।